Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan genelgede, dijitalleşmenin hızla dönüştürdüğü dünyada geleceğin teminatı çocukların, çağın gereklerine uygun biçimde yetiştirilmeleri, sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi, dijital becerilerinin güçlendirilmesi ve çevrimiçi ortamlarda güvenliklerinin sağlanarak korunmalarının önem arz ettiği belirtildi.
Bu çerçevede, dijital dönüşüm sürecinin çocuklar üzerindeki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla ele almak, koruyucu ve destekleyici politika ve uygulamaları güçlendirmek amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda, “Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı (2026-2030)” hazırlandığı anımsatıldı.
‘Dijital dünyada çocukları risklerden korumak ve çocukların iyi oluşunu güçlendirmek’ ilkesi
Genelgede, dijital dünyaya ilişkin risklerin azaltılması, fırsatların artırılması ve çocukların bu ortamda güçlendirilmesine yönelik yapılacak çalışmaların etkili bir biçimde planlanması, uygulanması ve izlenmesini sağlamak üzere hazırlanan söz konusu Eylem Planının, Bakanlığın resmi internet adresinde (www.aile.gov.tr ) yayımlanacağı belirtildi.
Genelgede, şunlar kaydedildi:
“‘Dijital dünyada çocukları risklerden korumak ve çocukların iyi oluşunu güçlendirmek’ ilkesini esas alan mezkur Eylem Planı’nın uygulanmasında kurumlar arası koordinasyon Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından sağlanacak olup izleme ve değerlendirme süreçleri, Bakanlık tarafından oluşturulan dijital izleme sistemi üzerinden yürütülecektir. Bu kapsamda, sorumluluk verilen kurum ve kuruluşlar, gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin bilgileri Bakanlıkça belirlenen usule uygun şekilde izleme sistemine aktaracaklardır.”
Bakanlık tarafından hazırlanacak yıllık izleme raporunun, Cumhurbaşkanlığına sunulacağı ve Bakanlığın resmi internet adresinde yayımlanacağı bildirilen genelgede, “Bu itibarla tüm kurum ve kuruluşların Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı (2026-2030) kapsamında üzerine düşen görev ve sorumlulukları titizlikle yerine getirmeleri hususunda gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildi.
15 yaşından küçük çocuklar sosyal paylaşım sitelerine giremeyecek
Çocukları internetin zararlarından korunmak amacıyla yapılacak düzenleme kapsamında, ebeveyn izni olsa dahi 15 yaşından küçük çocukların sosyal paylaşım sitelerinde hesap açamaması, sadece yaşlarına uygun oyunlara erişim sağlayabilmeleri planlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocukları sosyal medyanın zararlı etkilerinden korumak için atılması gereken adımlara yönelik çalışmasında sona geldi. Bakanlık yetkilileri hazırladıkları çalışmalara ilişkin Meclis’te Ak Parti Grubuna gerçekleştirdikleri sunumda, düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğu, düzenlemenin nasıl yapılacağı ve dünya örnekleri tek tek sıralandı.
Sunuma göre, çocukların internetin zararlı etkilerinden korunmasına yönelik çalışma kapsamında, İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da düzenleme yapılması planlanıyor.
Çocukların dijital dünyada güvenliğini sağlamak için sosyal ağ sağlayıcılarının daha etkin önlemler almasının gerekliliği vurgulanan sunumda, çocukların dijital bağımlılıklardan korunması gerektiği belirtildi.
Sosyal medya ve çevrim içi oyun ortamlarında çocukların güvenliğini ve mahremiyetini esas alan, bütüncül bakış açısıyla bir kanuni düzenlemenin yapılmasının zorunlu hale geldiği ifade edilen sunumda, bu konuya ilişkin çeşitli öneriler de yer aldı.
Söz konusu öneriler arasında en önemli başlık yaş sınırı olarak dikkati çekti. Sosyal ağ sağlayıcılarına erişim yaşının 15 olması, 15 yaşını doldurmamış çocukların ebeveyn izni olsa dahi bu platformlara erişememesinin önemi vurgulandı.
Oyunlar için ise bir yaş sınırlaması yapılmaması ancak yaşa göre derecelendirme ve çocukların sadece yaşlarına uygun oyunlara erişim sağlayabilmelerinin gerekliliği ifade edildi.
Yaş sınırının uygulanmasında sosyal ağ sağlayıcılarına çocukların hesap açmasını önlemek amacıyla etkili yaş doğrulama sistemleri kullanma yükümlülüğü getirilmesi planlanıyor. Bu konudaki doğrulama sistemlerinin usul ve esaslarının ise yönetmeliklerle belirlenmesi hedefleniyor.
Sunumdaki bir diğer öneri ise çocukların dijital ortamları kullanırken ebeveynin yönlendirme ve gözetim hakkının kullanımı oldu. Ebeveyn denetim araçlarının sosyal medya platformlarına yükümlülük olarak getirilmesi hedefleniyor.
Platformların kullanıcıların, yasa dışı veya zararlı içeriklere ilişkin şikayetlerini, elektronik ortamda iletebilecekleri aktif bir başvuru mekanizması sunma yükümlülüğünün kapsamının da genişletilmesi amaçlanıyor.
Çocukların öngörülen yaştan önce sosyal medya platformlarına erişememesi için alınan yaş doğrulama ve diğer tedbirlere dair raporlama yükümlülüğünün getirilmesi de sunumda yer alan diğer başlık olarak dikkati çekiyor. Bununla birlikte sosyal ağ sağlayıcılarının, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olması da planlanıyor.
Dünya örnekleri anlatıldı
Sunumda, çocukların güvenli internete erişimi konusunda dünyadaki son gelişmeler de sıralandı.
Bu alandaki en kapsamlı iki yasanın Birleşik Krallık ve Avustralya’da uygulandığı belirtildi. Avustralya’nın 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan dünyadaki ilk ülke olduğu hatırlatıldı.
Avustralya’daki düzenlemenin sosyal medya kullanımının çocuklar üzerindeki potansiyel zararları konusunda sorumluluğu doğrudan platform sağlayıcılarına yüklediği belirtildi.
Kurumsal ihlaller için 2025 itibarıyla maksimum 49.5 milyon Avustralya Doları tutarında ağır idari para cezaları öngörüldüğü kaydedildi.
Söz konusu yasanın, İngiltere ve ABD gibi diğer bölgelerde de tartışıldığı aktarıldı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndan ‘ekran süresi’ uyarısı
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca hazırlanan “Çocuklar Güvende” dijital platformunda, ekran kullanım süresinin günde en fazla, 3 yaşındaki çocuklar için 30 dakika, 4 yaşındakiler için 40 dakika, 5 yaşındakiler için 50 dakika, 6 yaşındakiler için 1 saat olması gerektiği belirtildi.
Beyin ve sosyal gelişim açısından çocukların 0-3 yaş dönemi kritik süreç
“Çocuklar Güvende” platformunun “Ekran süresi: Sağlıklı Kullanım Önerileri” bölümünde, ekran kullanımının çocukların gelişim süreçlerini olumsuz etkileyebileceği, bu nedenle çocukların yaşına uygun sürelerin belirlenmesi ve sınırlar konularak, kontrollü kullanımın sağlanması gerektiği vurgulandı.
Dijital platformda, beyin ve sosyal gelişim açısından çocukların 0-3 yaş döneminin kritik süreç olduğuna dikkat çekilerek, ekran kullanımının bu gelişimi olumsuz etkileyebileceğinden, 3 yaşına kadar çocukların ekrandan tamamen uzak tutulması önerisinde bulunuldu.
3-6 yaş çocuklarda ekran süresinin sınırlandırılması ve yaş ilerledikçe bu sürenin aşamalı olarak artırılması tavsiye edilen platformda, video izleme, dijital oyunlar ve televizyon gibi aktivitelerin de bu süreye dahil edilmesi gerektiğinin altı çizildi.
“Ebeveynler, kurallara uyarak çocuklara örnek olmalı”
Platformda, “3 yaşındaki çocuklar için ekran kullanımı günde en fazla 30 dakika olmalıdır. 4 yaşında bu süre 40 dakika, 5 yaşında ise 50 dakika olmalıdır. 6 yaşındaki çocuklar için ise ekran süresi günde en fazla 60 dakika olarak belirlenmelidir. Ekran kullanımında sınırlar, çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve aile dinamiklerine göre belirlenmelidir. Bu süre, çocuğun fiziksel aktivite, uyku düzeni ve sosyal etkileşim gibi diğer önemli alışkanlıklarıyla dengelenmelidir.” ifadeleri yer aldı.
Yemek sırasında, uyku öncesinde ve çocuk odasında dijital araçların kullanılmamasının önemine vurgu yapılan platformda, şu önerilere yer verildi:
“Ebeveynler, kurallara uyarak çocuklara örnek olmalıdır. Kurallar net ve anlaşılır olmalı, süre bitmeden önce hatırlatmalar yapılmalıdır. Ekran süresi sona erdiğinde, çocuğun duygularına empati gösterilip, dikkatini başka bir aktiviteye yönlendirmek için önerilerde bulunulmalıdır. Ebeveyn rehberliğiyle, çocukların ekran alışkanlıkları sağlıklı bir şekilde yönlendirilebilir ve kontrollü ekran süreleri, çocukların dijital dünyanın faydalarından yararlanırken, risklerden korunmalarına yardımcı olur.”
News
