ABD/İsrail-İran/Lübnan savaşı ve barış müzakereleri

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran konusunda ABD ile tam koordinasyon içerisinde hareket ettiklerini ve sürprize yer olmadığını ileri sürdü. İsrail Güvenlik Kabinesinin açılışında konuşan Netanyahu, ABD yetkilileriyle temas halinde olduklarını söyledi. Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile neredeyse her gün görüştüklerini ve bu akşam geç saatlerde de bir görüşme yapacaklarını kaydetti.

ABD ablukasındaki Hürmüz Boğazı'ndan son bir haftada İran ile bağlantılı 13 geminin geçtiği bildirildi. Tesnim Haber Ajansı, 30 Nisan ila 6 Mayıs tarihleri ​​arasındaki uydu verilerini yayımladı. Son bir haftada İran bağlantılı 13 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan aynı günlerde ayrıca 10'u petrol tankeri olmak üzere toplam 33 geminin geçtiği belirtildi. Söz konusu gemilerden 5'inin ABD yaptırım listesinde olduğu kaydedildi.  

 

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaşta, İran’ın bölgedeki ABD askeri tesislerine ait en az 228 hedefi vurduğu ve hasara yol açtığı, bu sayının ABD hükümetinin daha önce açıkladığından çok daha yüksek olduğu bildirildi. İran devletine bağlı medya kuruluşları tarafından yayımlanan ve Washington Post gazetesi tarafından doğrulanan görüntüler, İran'ın hava saldırıları sonucu ABD askeri tesislerine verdiği zararın daha önce açıklananlardan çok daha fazla olduğunu ortaya koydu. Uydu görüntüleri analizine dayanan haberde, "İran'ın hava saldırıları savaşın başlamasından bu yana Orta Doğu'daki ABD askeri tesislerinde en az 228 yapıyı veya ekipmanı hasara uğrattı veya imha etti" ifadesi kullanıldı. Haberde, "Hangarlar, kışlalar, yakıt depoları, uçaklar ve önemli radar, iletişim ve hava savunma ekipmanları, (İran tarafından) hedef alındı. Yıkımın boyutu, ABD hükümeti tarafından kamuoyuna açıklanandan veya daha önce bildirilenlerden çok daha büyük." değerlendirmesinde bulunuldu. Uydu görüntüsü sağlayan en büyük iki şirket olan Vantor ve Planet’in, en büyük müşterileri olan ABD hükümetinin talepleri doğrultusunda bölgeye ait görüntülerin paylaşımını sınırlandırdığı belirtilen haberde, bu durumun, İran’ın karşı saldırılarını değerlendirmeyi zorlaştırdığı, hatta bazı durumlarda imkansız hale getirdiği kaydedildi. Haberde, İran tarafından yayımlanan 109 yüksek çözünürlüklü uydu görüntüsünün orijinalliğinin, Avrupa Birliği’nin uydu sistemi Copernicus’tan alınan düşük çözünürlüklü görüntüler ve Planet’ten elde edilen mevcut yüksek çözünürlüklü görüntülerle karşılaştırılarak doğrulandığı aktarıldı. WP'nin isteği üzerine uydu görüntülerini analiz eden Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde kıdemli danışman ve emekli Deniz Piyade Albayı Mark Cancian, "İran saldırıları isabetliydi. Rastgele ıskaları gösteren kraterler yok." ifadelerini kullandı.

İsrail ordusu, Hizbullah’ın Lübnan’ın güneyine düzenlediği patlayıcı yüklü insansız hava aracı (İHA) saldırısında bir İsrail askerinin ağır yaralandığını duyurdu. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, Hizbullah'ın düzenlediği İHA saldırısında yaralanan İsrail askerinin durumunun ağır olduğu belirtildi. Yaralanan İsrail askerinin hastaneye kaldırıldığı kaydedildi.  

İran Meclis Başkanı Kalibaf: "Askeri saldırı ihtimalini düşük görmüyoruz"

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ve İsrail’in ekonomik baskı ile "İran’ı teslim almaya" çalıştığını belirterek, “Askeri saldırıları, özellikle de terörist saldırı ihtimalini düşük görmüyoruz.” ifadelerini kullandı. Kalibaf, sosyal medya hesabından gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. İran’ın savaştaki "kesin zaferinin" ülkeyi uluslararası arenada etkili bir oyuncuya dönüştüreceğini öne süren Kalibaf, ABD ve İsrail’in ekonomik baskı ile İran’a teslim almaya çalıştığını savunarak, “Askeri saldırıları, özellikle de terörist saldırı ihtimalini düşük görmüyoruz.” değerlendirmesini yaptı. Süreçte "yeni döneme girildiğini" ve bu bağlamda icra makamında bulunan yöneticilerin rollerinin daha önemli hale geldiğini vurgulayan Kalibaf, ülkede artan hayat pahalılığını yakından takip ettiklerini ancak halkın da tasarruf tedbirleri ile düşmana ders vermesi gerektiğini savundu. Hem İran içinde hem de İran dışında bulunanlar birlik ruhu içerisinde hareket etmesi gerektiğine vurgu yapan Kalibaf, savaşın ortaya çıkardığı sorunların çözümü için fikir sahiplerinin önerilerine ihtiyaç duyduklarını belirtti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Washington yönetimini müzakerelerde samimi bir çaba içerisinde olmamakla suçladı. Bekayi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı. İranlı Sözcü, "'Müzakere' kavramı, en azından uyuşmazlığın çözülmesi amacıyla gerçekten diyaloga girme yönünde samimi bir çabayı gerektirir. Bu aynı zamanda iyi niyeti de gerektirir. Yani ‘müzakere’, tartışma/çekişme değildir, ne ‘dayatma’, ne ‘aldatma’, ne ‘şantaj’ ne de ‘zorlama’dır." ifadelerini kullandı.

Pakistanlı yetkililer, İslamabad yönetiminin gelecek hafta ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ikinci turuna ev sahipliği yapmayı beklediğini öne sürdü. Pakistan hükümetinden iki yetkili, AA muhabirine, İslamabad yönetiminin ABD/İsrail-İran arasındaki savaşın son bulmasına yönelik arabuluculuk çabalarını değerlendirdi. Yetkililer, Pakistan'ın, gelecek hafta ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ikinci turuna ev sahipliği yapmayı beklediğini belirterek, "Son gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda Pakistan, Orta Doğu'daki çatışmaya müzakere yoluyla bir çözüm getirmek üzere iki taraf arasındaki görüşmelerin önümüzdeki hafta yeniden başlaması konusunda umutlu." şeklinde konuştu. ABD Başkanı Donald Trump'ın 14-15 Mayıs'ta Çin'e yapmayı planladığı ziyaret öncesinde ABD ile İran'ın, "ön anlaşmaya varabileceğini" iddia eden yetkililer, Trump'ın söz konusu ziyaretten önce İran'la anlaşma imzalamayı "çok istediğini" ileri sürdü. Yetkililer, Trump'ın Özgürlük Projesi'ni kısa süreliğine durdurması ve ABD Donanmasının 19 Nisan'da el koyduğu İran'a ait Touska adlı kargo gemisi mürettebatını serbest bırakması gibi gelişmelerin, çatışmanın müzakere yoluyla çözüme kavuşturulacağına dair umutları artırdığı değerlendirmesinde bulundu. İki taraf arasındaki sorunların neredeyse yüzde 80 ila 85'inin halihazırda çözüme kavuşturulduğunu öne süren yetkililer, nükleer meselenin ise halen büyük bir "tıkanıklık" yarattığını ifade etti. Öte yandan yetkililer, Pakistan'ın, tarafları müzakere masasına oturtmak amacıyla nükleer meselede "orta yol bulma" yönündeki çabalarını yoğunlaştırdığını belirtti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan, ABD'nin Özgürlük Projesi'ni kısa süreliğine durdurmasına ilişkin paylaşım yaptı. Şerif, "Başkan Donald Trump'a, cesur liderliği ve Hürmüz Boğazı'ndaki Özgürlük Projesi'nin durdurulmasına ilişkin vaktinde yaptığı açıklama için minnettarım." ifadesini kullandı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD'nin teklifine ilişkin İran'dan gelen olumsuz haberlerin ardından üst düzey İsrailli yetkililerle istişarelerde bulunduğu bildirildi. İsrail'in The Jerusalem Post gazetesinin haberinde, Netanyahu'nun İsrail hükümeti yetkilileriyle temas halinde olduğu belirtildi. Haberde, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun İran-ABD müzakerelerinde yaşanan gelişmelerin ardından istişarelerde bulunduğu ve hükümet yetkilileriyle bu konuda teması sürdürdüğü kaydedildi. İsrailli yetkililerin, ABD-İran müzakereleri konusunda gelişmelerin kendilerini şaşırtmadığını söylediği aktarıldı.